Kami fidae Buru, do kam haex fulan, do kam haex fidi Tawa keh lepak
gamsakak.  Bu yax tewa fulano di di i haro telo moo.  Yax tewa baa i haro
cia.  Yax tewa baa dii, do e Tawa, sepo Ipit, sepo Efut.  Efux naa i har
rua: Efhaa tu Efmaut.  Sepo Samsama.  Sepo Fulbothaa, Fulbotroi.  Sepo
Kamanhaa, Kamanuxwain.

Pee tuu Tawa naa, do kam kalax fene "Tawa" naa tu fidae do eta fulan dii
do riq dekax bu riq basida.  Da dekax, do lalen gamna fulan geran-geran
gamna Efux la da deka, do da trego tem da deka moo.  Gamna lokono trego
tem da deka moo.  Tu Tawa do lokon sa trego moo tu  riq maqix kisin-kisin
bu riq badeka.  Pa riq badeka dii, da basida.  Pee tuu kam kalax fen
"Tawa."

Eta bisux fidii, Ipix naa do kam kalax fen Ipit naa tu kuinero bae pawero
bae warian, bate pii, nakan pii, eta nunu... Beta xdeqan.  Fulan na ta la
xnaat, do ule sa qaan fen "ipit," da rogo fidae, da tekel baa di pawe fuan
pii, kuine fuan pii, warian fuan pii, paa da gau warian fuan dii, pee tuu
da stefuh gamdi ta.  Pee tu da bag beta nake estefut elen dii, da rogo
gamaki lalet, pee tuu da puna ule.  Pee tu ma lopo kuine dii, pi warian di
moho, paa la m kaah, do ma te ka betah moo, tu dae naa do ule ha dii, ipix
naa, riqe rogo leux fidae lale, paa riq haa baa dae lale, paa riq kaa
sepuh, paa da thei praka-prakax dae warian di sabun pii, be-beta baa dii
kuine dii nake sabun di pii.  Pee tuu kita ma sopi pa m kaa gamaqnaa, do
ma te kaah beta moo, tu riq faan, bae ma te kaah beta moo tu tain baii dae
kau fuan di lalen.  Eta ha di ta do Ipit.

Pee tuu Efut e tu Efmaut naa, do Juni-Juli.  Efux naa do e kam kalax fene
Efux tu Efmau naa, tu fulan na ta do da deka.  Da deka eta aqin e pa ge sa
te suba fidi huma moo.  Geba suba beka, bu du basuba egu inaan an rahek e.
 Bu dekax baa na ta do deka dubu-dubu.  Deka ru-ree.  Paa gebar suba, do
du basuba mamhisix rahek e.  Bu fidae, do gemo tu gebaro tewa haix, paa
fidi Ipix dii poo ana finaro di do sir hetex kau, pa sira xbuax, sira
xbuax, sira xbuax di paha.  Paa eta fulan rua na ta kaduk e, Efut e,
Efmaux mam dena, poo da baegu baa inaan rahek e.  Kau poo ma te egu moo,
tu kau maqi haix di huma.  Pee tuu la ana mhanar, do fulan na ta do sir
nunu makaq-makaqo fi aki muar-muar naa.  La du rohi e, du lata mhalit e,
naa Efut-efmaux naah.

Poo fulan na ta, do eta da suba di Samsama (Samsama naa do kam kaba fen
Augustus), ma kaba fen Samsama naa, do fene da sama dekax tu da sama
menat.  Pee tuu be-beta baa na Samsama naa, do manux sa qaan fen tito.
Tito moo, do tesi.  Sepe riq lien e, poo iqax tu Samsama dena haik.  Do
bex-betah tuu iqax tuu Augustus di ta.  Tuu bisuk e Efhaa tu Efmau pee, la
fene Samsama da keha, poo da keha sepe miqgu lalen poo ku caan, tu tesi di
lien.  Poo sira fene, geba Buru fene, " Ma xnogi beka, tu fahat haik!"

Fahax naa do fene bisux ful dekat haik pa da rogo la menat.  Fahat dena.

Bisux fidi Fahax na Samsama naa, e Kamanhaa tu Kamanuxwain.  Kamanhaa tu
Kamanuxwain naa do kami fidae do kam kaba fene, "Fula xnogito na ta."  Ma
xnogi baa naa Kamanhaa naa, ma xnogi tu ma taha baa naa Kamanhaa tu
kamanuxwain naa, do fene September-Oktober.  Fula xnogit bae fula xnahat.

Eta da dena di Fulbothaa tu Fulbotroi poo ma seka ba di ta.  Du pefa haik
e.  Pefa xnogito du baxnogiro tu Kamanhaa tu Kamanuxwain naa.  Fula xnogi
rua naa.  Paa pefar baa naa Fulbothaa tu Fulbotroi naa, paa safux leu-leux
lafut e.  Paa sepe da suba dii Fulbotroi naa meda oto la na December naah,
poo fene "Natal" dii.  Poo kami fidae eta Natal poo parsiis gebaro hisi
uta lafut, paa gebaro kaa uta lafut, do parsiis Fulbotroi di ta.  Pee tuu
Fulbothaa tu Fulbotroi naa, do Fulbothaa do ma pesneka inaan.    Sekak e
warahe, sekax pala, sekak e inaan geran-gerano.  Fulbotroi dii poo inaan
newe haik e, paa Fulbotroi dii poo kita kaa uta lafut haik.  Uta lafux tu
uta basato kita kaa haik.  Warahe bu da ptutuh.

Pee tu fulan i haro di telo yax tewar moo, di fulan e tewaro fidae diih.

Dii gamdiih e.